Het huis
Louis Couperus woonde van 1884 tot 1891 in het huis in de Surinamestraat nummer 20, Den Haag. De bouw, in opdracht van zijn vader John Ricus Couperus, werd gefinancierd uit de verkoop van het familielandgoed Tjicoppo (Buitenzorg) in Nederlands-Indië.
    Op de eerste etage aan de straatzijde bevond zich de studeerkamer van John Ricus. In deze kamer kreeg Louis bijles van zijn vader in Grieks en Latijn. Tot 1886 studeerde Couperus voor zijn akte Middelbaar Nederlands. In datzelfde jaar werd zijn tweede dichtbundel Orchideeën gepubliceerd. In 1887-1888 verscheen Eline Vere als feuilleton in het Haagse dagblad Het Vaderland, en in 1889 in boekvorm bij uitgeverij P.N. van Kampen & Zoon. Zijn debuutroman maakte de auteur op één slag beroemd.
    Net als op zijn vorige adres (op het Nassauplein nr.4) had Couperus zijn kamer aan de achterkant van het huis. Zijn vroegere vriend Frans Netscher gaf in een tijdschriftartikel een beschrijving van het interieur van Couperus' kamer in het huis aan het Nassauplein:

En als ik hem ’s middags kwam halen scheen de zon juist op de achterzijde van het huis en stroomde met grote gulpen hitte door de ramen. (…) Maar dit was juist waar Couperus van hield; dàn voelde hij zich lekker, in zijn element, gezelligjes, gestoofd, als liep zijn bloed warmer en luier door zijn lichaam. (…) Honderden malen troffen wij hem zoo aan, in die Oostersche temperatuur, in zijn kamer vol bibelots en kokette fijne dingetjes. Nu eens vonden we hem aan de schrijftafel, zoo keurig als een dames-bureautje, waarop kleine beeldjes en portretten in lijstjes stonden; vouwbeenen, pennehouders, schrijfmap, cachet, alles lag altijd ordelijk op zijn plaats gearrangeerd (…).

Het interieur in de Surinamestraat zal er weinig anders hebben uitgezien.
    In 1890 liet Couperus zich uitschrijven uit Den Haag met het voornemen zich voor langere tijd in Parijs te vestigen. Een jaar later keerde hij alweer terug om zich te verloven met zijn nicht Elisabeth Couperus-Baud. Na hun huwelijk vestigden Elisabeth en Louis zich in Hilversum. Toch zou hij later nog vaak logeren bij zijn ouders in de Surinamestraat, als hij weer eens in Nederland was na lange reizen in het buitenland. Zijn vader sprak daarom gekscherend over het huis als 'het Suriname-Hôtel'.
    In 1903, een jaar na het overlijden van zijn vader, werd het pand verkocht aan mr. Conrad van Deventer, lid van de Eerste Kamer der Staten Generaal. Na de dood van Van Deventer, in 1915, bleef zijn weduwe Elisabeth van Deventer-Maas het huis bewonen. Vanaf 1927 fungeerde het pand als ambtswoning van de Egyptische ambassadeur. Al die tijd is het huis, onder andere met een prachtige stijlkamer en suite, een voor Den Haag zo kenmerkende inpandige serre, classicistische marmeren schouwen en houten lambrizering, grotendeels in authentieke staat bewaard gebleven.

De stichting
In de zomer van 2007 nam de bekende econoom Arnold Heertje het initiatief om het woonhuis van de schrijver Louis Couperus te redden. Er werd een actiecomité in het leven geroepen dat in januari 2008 is omgevormd tot de Stichting Couperushuis Surinamestraat. Het bestuur wordt gevormd door Ankie van der Bol (voorzitter), Rieks Toxopeus (secretaris), Leo Stoffels (penningmeester) en Emilie Linssen (bestuurslid). Tal van prominente Nederlanders hebben zitting in het comité van aanbeveling: Arnon Grunberg, Helga Ruebsamen, Hella Haasse, Koos Andriessen, Frédéric Bastet, Frits Bolkestein, Jan Franssen, Thom Hoffman, Rijk van Marion, Alexander Rinnooy Kan, Paul Schnabel, Mieke van der Weij, Anton Korteweg en Jeltje van Nieuwenhoven. Namens het Louis Couperus Museum en het Louis Couperus Genootschap hebben respectievelijk Caroline de Westenholz en Peter Hoffman zitting in het comité.
    Het verwerven van het gehele pand voor literair-culturele activiteiten is vanzelfsprekend de eerste opzet. Wanneer dit (financieel) niet mogelijk blijkt, zal de Stichting contacten leggen met ideële en commerciële projectontwikkelaars van wie verwacht mag worden dat zij geïnteresseerd zijn in aankoop en restauratie/verbouwing van het pand. De appartementen die vervolgens op de twee bovenste etages ontstaan, zouden verkocht of verhuurd kunnen worden. De begane grond zal dan beschikbaar worden gesteld aan het Louis Couperus Museum, dat nu nog in de Javastraat is gevestigd. Voor de financiering van dit plan richt de Stichting zich tot overheden, fondsen, bedrijven en particulieren.
    Voor het eerst sinds 1927 is er nu een mogelijkheid dit woonhuis van Couperus, dat tot Nederlands cultureel erfgoed behoort, voor het openbare leven te behouden. Die unieke kans mogen we niet voorbij laten gaan!

Links
- De website van de Stichting Couperushuis Surinamestraat: couperushuis.nl.
- Interieurfoto's in hoge resolutie op Flickr.com.
- Rieks Toxopeus, Te koop: woonhuis van Louis Couperus uit Arabesken 14 (2006), nr.28, p.31-33.
- Eugenie Boer (conservator van het Louis Couperus Museum) en Couperusbiograaf Frédéric Bastet over het huis in een reportage van EenVandaag (12 februari, 2007).
- Jan Hendrik Bakker in AD Haagsche Courant (5 april 2007): Geen geld voor Couperushuis.
- Bart Zuidervaart in Trouw (18 april 2007): Ouderlijk huis Louis Couperus staat te koop. Geboortehuis van Eline Vere gaat mogelijk verloren voor het publiek.
- Radiouitzending Dingen Die Gebeuren (27 juni 2007) met Ankie van der Bol en Eugenie Boer over het Couperus-huis.
- Radiouitzending op Radio 1 (13 augustus 2007) met Ankie van der Bol en Arnold Heertje over het Couperus-huis.
- Reportage het NOS Journaal (13 augustus 2007) met Arnold Heertje over het Couperus-huis.
- Verwijzingen naar meer artikelen in onze Database secundaire literatuur Louis Couperus.
- Website van de makelaar, Estata.nl, met meer foto's van het huis.

[Naar boven]