Brieven van en aan Elisabeth Couperus-Baud

Tijdens de Genootschapsdag, op zondag 17 april, presenteerde Dick van Vliet zijn nieuwe boek Dienstbaar tot het einde. Brieven van en aan Elisabeth Couperus-Baud 1923-1958. Elisabeth Couperus-Baud (1867-1960) was zonder meer de belangrijkste vrouw in het leven van Louis Couperus. Zij was zijn nichtje, echtgenote, secretaris en ten slotte weduwe, 'dienstbaar tot het einde'. Maar wie was zij echt? Hoe heeft zij Couperus' literaire nalatenschap beheerd en hoe klonk haar stem op papier? Dankzij deze correspondentie, die nu voor het eerst in druk verschijnt, kunnen we ons daar een beeld van vormen.

Couperus Museum 20 jaar: jubileumtentoonstelling

In 2016 viert het Louis Couperus Museum zijn twintigjarig bestaan. Dit wordt gevierd met de jubileumtentoonstelling 'Van ZERO tot kleine zielen'. Bezoekers vragen zich dikwijls af of Couperus ook daadwerkelijk gewoond heeft in het huis waar het schrijversmuseum nu twintig jaar is gevestigd. Als deze vraag vervolgens ontkennend wordt beantwoord, dan is de vraag vaak: waarom koos het museum dan domicilie aan de Javastraat? Dit leidde tot het idee om een expositie te organiseren over de geschiedenis van het huis.

Genootschapsdag 2016

De jaarlijkse dag voor de donateurs het Louis Couperus Genootschap vindt plaats op zondag 17 april in de Paleiskerk, Paleisstraat 8, in Den Haag. Frans van der Linden houdt de lezing 'Drie Hagenaars en één Amsterdammer in het literaire leven van Louis Couperus', Jacqueline Bel vertelt over de rol van Couperus in haar nieuwe standaardwerk Bloed en rozen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945, en Anita Poolman houdt de voordracht 'Couperus: van Nutteloozen Toeschouwer tot Voordrachtskunstenaar', op de vleugel begeleid door Romanita Santoso.

Jaap Goedegebuure – Gespierde taal

Je moet voorzichtig zijn om uit een roman gevolgtrekkingen af te leiden aangaande het karakter van de auteur, maar in het geval van De berg van licht durf ik wel beweren dat Couperus bij het modelleren van de hoofdpersoon te rade is gegaan bij zijn eigen zinnelijkheid én bij zijn fascinatie voor de groezelige rafelranden van de samenleving.

Rémon van Gemeren – Op zoek naar de heldere schim

Het personage in het werk van Louis Couperus dat mij waarschijnlijk het meest intrigeert, is het personage dat luistert naar de naam Louis Couperus. Zijn bijnaam, of koosnaam, is Gigi. Hij is een vriend van Orlando Orlandini, een aantrekkelijke Italiaan.

Elsbeth Etty – Meesteres van eigen hemd

Couperus heeft als één van de eersten het probleem van (seksueel) geweld binnen het huwelijk aan de orde gesteld. Hij heeft in Langs lijnen van geleidelijkheid met uiterste precisie geanalyseerd welke ongeneeslijke wonden de slachtoffers van een dergelijke terreur worden toegebracht. In de gevoelshuishouding van de daders, hun motieven, hun angsten of gekrenktheden heeft hij zich daarentegen niet ingeleefd.

Inez van Dullemen – Dierbare verliefde ezel

'Ik geef het toe: vanuit een bepaalde gezichtshoek gezien zijn jullie, ezels, nauwelijks interessant. Jullie gaan met je frustraties niet naar de psychiater, plegen geen zelfmoord en evenmin gaan jullie de politiek in (hoewel talloze ezels zich daarin begeven). Maar nee, zoals de grote schrijver jouw natuur in De verliefde ezel beschrijft…het komt mij voor dat hij nooit echt geprobeerd heeft iets van je wonderbaarlijke karakter te begrijpen.'

Philip Vermoortel – De stille kracht in context

In De stille kracht laat Couperus zowat alle mogelijke combinaties van Europeanen en Indonesiërs de revue passeren: kinderen van Europese ouders die in Indonesië geboren zijn, gemengde huwelijken, echte en onechte kinderen, Europeanen die ambtshalve in Indië belanden en ofwel van het land gaan houden, ofwel verlangen om terug te keren naar Europa, Indonesiërs die Indonesië superieur vinden, en anderen die ervan dromen om naar Europa te trekken. Op die manier slaagt Couperus erin om een eenvoudig thema van tegenstelling tussen oost en west uit te werken tot een breed psychologisch portret van de samenleving in Nederlands-Indië anno 1900.

Anne Deijkers – Vincent en Eline, nerveuze zielsverwanten

Als reactie op de romantiek ontstaat aan het eind van de negentiende eeuw vanuit het realisme het naturalisme, waarin vaak ontnuchtering, teleurstelling en de ondergang van een nerveus temperament worden beschreven. Bij Couperus is Eline Vere het bekendste voorbeeld, maar ook haar neef Vincent is een nerveus personage. Het zwakke karakter van neef en nicht wordt verklaard op grond van determinerende omstandigheden als erfelijkheid en milieu. Opvallend is dat Eline meer wordt geaccepteerd door de omgeving dan Vincent. Dit is te verklaren vanuit het beeld dat men in deze tijd heeft van man en vrouw.

Antoine Bodar – Couperus’ Metamorfoze opnieuw gewaargeworden

Louis Couperus’ Metamorfoze heb ik na bijna een halve eeuw opnieuw gelezen. Ik was toen wat jonger dan Hugo Aylva in het eerste van de vijf boeken waaruit deze roman uit 1897 bestaat. Hoewel ik nu de hoofdfiguur een zelfmiddelpuntig verwend nest vind, kon ik mij toen volledig vereenzelvigen met de twintigjarige dichter, die zwoegde op zijn terzinen om Torquato Tasso met diens Aminta tot leven te wekken.