Tentoonstelling: ‘In de ban van Japan’

De verschijning op 19 oktober van een nieuwe, rijk geïllustreerde uitgave van Het snoer der ontferming, is voor het Louis Couperus Museum een goede aanleiding om een tentoonstelling in te richten over Couperus en Japan.

In oktober 1921 reisde Louis Couperus met zijn vrouw voor een jaar als ‘speciaal correspondent’ van het weekblad de Haagsche Post door Nederlands-Indië en Japan. De reisbrieven die hij schreef werden na Couperus’ dood in twee bundels uitgegeven: Oostwaarts (1923) en Nippon (1925). De literaire verwerking van de reis volgde in de winter van 1922/23, toen hij onder de titel Het snoer der ontferming een reeks schetsen en verhalen schreef. Ze vormen een eenheid door drie samenhangende motieven: schoonheid, noodlot (Karma) en ontferming. Bovendien hebben ze alle de boeddhistische levensvisie van aanvaarding en berusting als achtergrond. De inspiratie voor deze verhalen vond Couperus in Japanse mythen, legenden en prenten van beroemde schilders als Utamaro, Hiroshige, Harunobu en Hokusai.

De expositie ‘In de ban van Japan. Louis Couperus en het snoer der ontferming’ toont deze prenten naast de teksten van Couperus zelf. Ook andere bronnen die Couperus gebruikte zijn er te zien: gegevens en beschrijvingen uit een Japanse reisgids, kunstboeken, historische werken en boeken van beroemde bezoekers van Japan, zoals Basil Chamberlain en Lafcadio Hearn.

De geïllustreerde uitgave van Het snoer der ontferming, die werd bezorgd door Dick van Vliet, wordt op de opening gepresenteerd. De uitgave van Van Oorschot is daarna te koop voor 44,99 euro.

De tentoonstelling is te bezichtigen van 20 oktober tot en met 20 mei 2019 in het Louis Couperus Museum in Den Haag.

Arabesken nr.51 verschenen

Een tijdje geleden was er in de media hernieuwde aandacht voor een al bestaande discussie: is het wenselijk dat oude en inmiddels voor velen moeilijk leesbare teksten hertaald of zelfs bewerkt worden? Neerlandica Marita Mathijsen en auteur Ronald Giphart spraken zich uit voor hertalingen. Michelle van Dijk, docente Nederlands op de middelbare school, ging aan de slag met die boodschap en is subiet begonnen met het hertalen van Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan… In dit nummer van Arabesken krijgt ze ruimte om nogmaals haar standpunt te bepleiten, en ze krijgt daarop enige kritische tegengas van onze redacteur Rémon van Gemeren.

Naar aanleiding van zijn vijfentwintigjarige bestaan probeerde het Louis Couperus Genootschap op een heel andere manier Couperus’ teksten over te brengen op jongere generaties. Het Genootschap vroeg aan enkele jonge Nederlandse artiesten of zij een lied wilden maken op basis van een reisverhaal van Couperus. Dit leidde tot een gedenkwaardig optreden in het Haagse Diligentia én een prachtige cd. Het project kreeg de naam ‘Couperus in transit’: onderweg door verschillende landen, maar ook door de tijd.

Dan zijn er in deze Arabesken verschillende, deels nog niet eerder afgedrukte brieven te vinden. Peter Storm van Leeuwen schreef over een fraaie brief van de grootvader van Couperus, Hans Matla verkreeg een brief van Elisabeth Couperus-Baud aan Henri Van Booven, en Han Peek een van de rouwkaarten van Couperus. Deze staan in dit nummer afgebeeld en zijn waar nodig getranscribeerd. Ook er is een vraaggesprek met Bart Vieveen, rector van het Stedelijk Gymnasium Leiden, die een door Couperus geschreven briefkaart in zijn bezit kreeg.

En verder nog: de receptiegeschiedenis van het werk van Couperus uit godsdienstwetenschappelijk perspectief, een bijdrage over de bibliofiele uitgave van ‘De ode’,  en stiekem tóch nog een aflevering van de inmiddels beëindigde rubriek Couperus & de contemporaine kritiek, deze keer gewijd aan de receptie van Oostwaarts.

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap krijgen Arabesken toegestuurd. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier.

 

Louis Couperus en de beeldhouwkunst

De zomertentoonstelling in het Louis Couperus Museum is gewijd aan het thema Louis Couperus en de beeldhouwkunst: enerzijds portretten en beeltenissen van Couperus zelf en naar zijn werk, anderzijds beelden uit de klassieke oudheid die hij beschrijft in zijn boeken.

Er bestaan verschillende portretsculpturen van Couperus. Iedereen kent de beelden in de Surinamestraat en aan het Lange Voorhout, maar er zijn ook minder bekende, zoals de bustes van Theo Dobbelman, het Franse duo Mathias en Nathalie en de kop door Corrado Ruffino in Rome. Daarnaast zijn er verschillende beelden gemaakt naar thema’s of titelheldinnen uit Couperus’ werk door beeldhouwers als Theo van der Nahmer, Tom Pucky, Wibbine van Roon en Jan Wolkers. Dit is te zien in de voorkamer van het museum.

Louis Couperus liet zich zijn leven lang inspireren door kunst en mythologie uit de klassieke oudheid. Zoals in Reisimpressies (1894), waarin hij zijn eerste reis door Italië beschrijft, maar nog nadrukkelijker in romans als Dionyzos (1904), De berg van licht (1905-1906), en Herakles (1913). Daarnaast beschreef hij uitgebreid over klassieke kunst in zijn feuilletons die zijn gebundeld in bijvoorbeeld Uit blanke steden onder blauwe lucht (1912/1913).

In de achterkamer van het museum worden beelden en foto’s van sculpturen uit de oudheid getoond. Interessant is hoe de houding ten opzichte van het kijken naar klassieke sculptuur in de negentiende eeuw verandert. Werd beeldhouwkunst aanvankelijk beoordeeld vanuit een esthetisch of christelijk/moralistisch standpunt, in de loop van de eeuw werden de antieke beelden steeds meer gezien als ‘bezielde objecten’. Deze maakten als zodanig hun entree als personages in de literatuur, ook bij Couperus.

Couperus was onomwonden van mening dat de ‘ouden’ er een gezondere en vooral zonnigere levenshouding op nahielden dan de vroege christenen, en dat de laatsten veel van die onschuldige, heidense beschaving onnodig hadden vernield.  Deze opvatting sluit verbazingwekkend goed aan bij een recent verschenen studie van Catherine Nixey: Eeuwen van duisternis. De christelijke vernietiging van de klassieke cultuur (2017). Daarin trekt de auteur parallellen tussen de vernietigingsdrang van de vroege christenen in de late Oudheid en de destructieve acties van de terreurgroep Isis in onze dagen. Couperus’ visie blijkt plotseling van actueel belang.

De tentoonstelling ”Een sneller schrik van schoonheid…’ Louis Couperus en de beeldhouwkunst’ is vanaf heden tot en met 14 oktober te bezoeken. Meer informatie vindt u op de website van het Louis Couperus Museum.

Nieuw Couperus Cahier: ‘Verderf en verdervers in het werk van Couperus’

Op zondag 15 april werd in het Haagse theater Diligentia, tijdens de viering van het 25-jarig bestaan van het Louis Couperus Genootschap, het zestiende Couperus Cahier ten doop gehouden.

In Stille venijnen. Verderf en verdervers in het werk van Louis Couperus belicht Jaap Goedegebuure een type personage dat in verschillende gedaantes telkens weer opduikt in het werk van de auteur, namelijk dat van ‘de Verderver’: een man (meestal) die een grote bedreiging vormt voor de veilige, burgerlijke conventie. Misschien, zo laat Goedegebuure in zijn essay doorschemeren, staat zo’n verderver dichterbij Couperus zelf dan men zou verwachten van iemand die zo zorgvuldig het imago heeft opgebouwd van een verfijnd woordkunstenaar.

Jaap Goedegebuure is emeritus hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit Leiden. Als literatuurcriticus is hij verbonden aan Trouw. In 2015 gaf hij samen met Oek de Jong een brievenboek uit van Frans Kellendonk. In datzelfde jaar verscheen zijn studie Wit Licht. Poëzie en mystiek in de Nederlandse literatuur van 1890 tot 2015. Binnenkort verschijnt zijn biografie van Frans Kellendonk.

Lees hier hoe u dit Cahier kunt bestellen.

Couperuspenning
Diezelfde middag kreeg oud-bestuurslid Pieter Verhaar de Couperuspenning uitgereikt. Verhaar heeft, bijna net zo lang als het Genootschap bestaat, verschillende functies bekleed in het bestuur. Zo was hij een tijdlang penningmeester, vice-voorzitter, organiseerde hij wandelingen door het Den Haag van Louis Couperus, en trad hij ook zelf op als gids.

De Couperuspenning is een gezamenlijk initiatief van het Louis Couperus Genootschap en het Louis Couperus Museum, en wordt sinds 2006 ongeveer jaarlijks toegekend aan een persoon die zich op buitengewone wijze heeft ingezet om de nagedachtenis aan Louis Couperus levend te houden.

Genootschap viert 25-jarig jubileum

Het Louis Couperus Genootschap viert dit jaar zijn 25-jarig bestaan. Dit wordt op 15 april op feestelijke wijze gevierd in het Haagse theater Diligentia, met onder andere een Indisch driegangenbuffet en een gevarieerde muziekavond.

Het thema van dit jaar is ‘Couperus in transit’. In zijn feuilletons en reisverhalen deed Couperus verslag van zijn ontmoetingen en ervaringen in den vreemde. Met een open blik beschreef hij mensen, locaties en plaatselijke gebruiken, van Italië tot aan Japan. Op uitnodiging van het Louis Couperus Genootschap hebben tien jonge singer-songwriters zich laten inspireren door een van Couperus’ reisverhalen. Deze artiesten, onder wie Hanneke Hendrix, Dave von Raven en Janne Schra, presenteren hun lied op zondagavond 15 april aan het publiek. Acteur Arend Brandligt brengt de bijbehorende tekst ten gehore.

Middag- en avondprogramma
Voorafgaand aan dit muzikale programma is er voor onze donateurs een ontvangst en een Indisch driegangenbuffet. Tijdens deze middag staan wij uiteraard uitgebreid stil bij ons 25-jarig jubileum, onder andere door middel van een fotopresentatie en een overzichtstentoonstelling.

De entreeprijs voor het middagprogramma bedraagt 35 euro per persoon (ontvangst en buffet, inclusief drankjes). Donateurs kunnen zich aanmelden door dit bedrag over te maken op rekening NL10INGB0000600367 ten name van Stichting Louis Couperus Genootschap te Den Haag, onder vermelding van ‘Jubileumviering 2018’ en uw naam. Wij adviseren u dringend om u tijdig, maar in ieder geval vóór 9 april aan te melden. Er zijn 80 plaatsen beschikbaar. Wij reserveren in volgorde van betaling. U ontvangt geen bevestiging van uw betaling; wij zetten u direct op de reserveringslijst.

Kaarten voor het avondprogramma kunt u rechtstreeks kopen aan de kassa van Diligentia, via de website het theater of telefonisch via 070-3610540. De prijzen variëren van 18,50 tot 23,50 euro (eerste rang). Deze prijzen zijn exclusief 2,50 euro boekingskosten. Let op: deze kaarten zijn ook beschikbaar voor niet-donateurs; alle belangstellenden zijn welkom. Voor het avondprogramma zijn 450 plaatsen beschikbaar.

Nieuw Couperus Cahier
Op deze jubileumdag presenteren wij ook ons zestiende Couperus Cahier. Hierin belicht emeritus hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde en criticus Jaap Goedegebuure een type personage dat in verschillende gedaantes telkens weer opduikt in het werk van de auteur, namelijk dat van ‘de Verderver’: een man (meestal) die een grote bedreiging vormt voor de veilige, burgerlijke conventie. Misschien, zo laat Goedegebuure in zijn essay doorschemeren, staat zo’n verderver dichterbij Couperus zelf dan men zou verwachten van iemand die zo zorgvuldig het imago heeft opgebouwd van een verfijnd woordkunstenaar. Stille venijnen. Verderf en verdervers in het werk van Louis Couperus is vanaf die dag voor tien euro te koop. De auteur is aanwezig om uw exemplaar te signeren.

Cd
Tijdens het avondprogramma wordt ook de cd Couperus in transit (Excelsior Recordings) ten doop gehouden en zal vanaf dat moment ook in muziekwinkels, online verkooppunten en via streamingsdiensten beschikbaar zijn.

Datum, tijd en locatie
Zondag 15 april van 16:00 tot 19:30 uur (jubileummiddag en buffet) en van 20:15 tot 22:15 uur (avondprogramma) in Theater Diligentia, Lange Voorhout 5, Den Haag.

Heeft u nog vragen over het jubileumprogramma? Neemt u dan gerust contact op met secretaris Inge van Es, via secretaris@louiscouperus.nl of via 06-18044968.

Biografiedag: schrijversbiografie in de kijker

Op vrijdag 23 maart 2018 wijdt het Louis Couperus Genootschap een hele dag aan de schrijversbiografie onder de titel: ‘Tussen slijk en sterren. De schrijversbiografie in de kijker’. In de Oude Sterrewacht in Leiden worden verschillende lezingen gehouden en workshops gegeven.

Lezingen zijn er van onder anderen Elisabeth Leijnse en Wim Hazeu rondom het thema ‘Pijnpunten in de biografie’. ‘s Middags geven ervaren biografen als Jaap Goedegebuure, Elly Kamp en Gé Vaartjes en Eric Palmen van biografieportaal.nl praktische workshops over het schrijven, lezen en recenseren van schrijversbiografieën. Bekijk hier het volledige programma.

Liefhebbers van biografieën, (aspirant)biografen en studenten zijn van harte welkom. De biografiedag kost 17,50 euro, inclusief lunch. U kunt zich aanmelden via eventbrite.nl. Na aanmelding krijgt u een keuzeformulier voor de middagworkshops.

De biografiedag is een initiatief van het Louis Couperus Genootschap en wordt uitgevoerd in samenwerking met Universiteit Leiden, de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en het Bordewijk Genootschap.

Verfilming ‘De binocle’ in de maak

Aidan Vernee, vierdejaarsstudent Filmregie aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht, hoopt binnenkort af te studeren met de verfilming van ‘De binocle’. In het bekende korte verhaal van Couperus raakt een journalist tijdens een opvoering van Die Walküre in Dresden geobsedeerd door een kaalhoofdige man in het publiek.

Om de film te kunnen voltooien heeft de regisseur en zijn crew extra geld nodig. In de videoboodschap hieronder doet Vernee een sympathieke oproep aan onze donateurs en andere liefhebbers van Couperus’ werk om een bedrag – klein of wat groter; alles is welkom – aan het project te doneren. Daar staat overigens ook wat tegenover. Wat dat precies is, is afhankelijk van de grootte van het bedrag. Meer informatie hierover op de website van het project.

 

Theatergroep Zout speelt toneelvoorstelling Voorbij

Op 28 januari speelt theatergroep Zout de voorstelling Voorbij, een eigen bewerking van de roman Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan…, gebruikmakend van het decor van Toneelgroep Amsterdam, in de Rabozaal van de Amsterdamse Stadsschouwburg.

Na Stil, een toneelvoorstelling naar De stille kracht die vorig jaar op het programma stond, haakt de theatergroep andermaal aan bij de opvoering van de trilogie van Toneelgroep Amsterdam naar werk van Louis Couperus. Het belangrijk verschil met de vorige keer is dat Zout nu heeft gekozen voor een geheel eigen bewerking van de roman.

Gijs Levelt, de trompettist van onder andere de Amsterdam Klezmer Band, componeerde speciaal voor deze voorstelling muziek, die hij live zal spelen. De regie ligt in handen van Mariken Bijnen.

Kaarten voor deze eenmalige voorstelling kunt u hier bestellen.

Arabesken nr.50 verschenen

Het Louis Couperus Genootschap loopt tegen een paar mijlpalen aan, waarvan de grootste – het 25-jarig bestaan van het Genootschap – volgend jaar op feestelijke wijze gevierd zal worden. Maar als eerste jubileert ons tijdschrift Arabesken, waarvan inmiddels het 50ste nummer is verschenen, trots getooid met een omslag die daarover geen misverstand laat bestaan.

De redactie grijpt deze gelegenheid aan om twee nieuwe vaste rubrieken te presenteren. In de eerste aflevering van ‘Aan het werk met Couperus’, een serie vraaggesprekken met mensen met verschillende beroepen over wat Couperus’ werk voor hun eigen werk betekent, geeft voormalig uitgever en Lees!ambassadeur Lidewijde Paris onder andere een aantal praktisch tips voor leeskringen die met Couperus aan de slag willen.

In de tweede nieuwe rubriek gaan tekst en beeld hand in hand: ‘De passatist’ toont een aan Couperus gelieerde plek, zoals het er toen uitzag en het er nu uitziet, vergezeld van een passend citaat.

Verder in deze jarige Arabesken, onder meer: synesthesie in Eline Vere, de vriendschap tussen Louis Couperus en schilder Theo Goedvriend, en een uitgebreide bespreking van de meest recente toneelvoorstelling naar De boeken der kleine zielen. En: de uitslag van de enquête onder onze donateurs over welk boek van Couperus favoriet is, en waarom.

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap ontvangen Arabesken gratis. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier.

Couperus Museum vertoont serie De kleine zielen

Een vondst in de nog niet helemaal ontsloten collectie-Eekhof bracht het Louis Couperus Museum op de gedachte om deze winter de tien delen van de televisieserie naar De boeken der kleine zielen te vertonen.

De kleine zielen werd in 1969 en 1970 in tien delen uitgezonden door de NRCV, die daarmee haar 45-jarige bestaan vierde. De serie kostte een half miljoen gulden, en was daarmee de grootste en duurste televisieproductie in de Nederlandse televisiegeschiedenis tot dan toe. De hoofdrollen werden gespeeld door Ellen Vogel (Constance), John van Dreelen (Henri), Lex van Delden (Addy) en Josephine van Gasteren (moeder van Lowe). Yvonne Keuls schreef het script voor de serie.

Bij het bekijken van een doos onuitgezocht materiaal uit de collectie-Eekhof kwam een map tevoorschijn met maar liefst elf schetsen (‘calques’) van decors voor de televisieuitzendingen, en een plattegrond. Drie van de elf schetsen worden op de huidige expositie ‘Van manuscript tot app’ getoond, en vormen zo een ideaal decor voor de vertoning van de serie.

Programma:
Zondag 19 november, 16.00 uur: deel 1 en 2
Zondag 26 november, 16.00 uur: deel 3 en 4
Zondag 10 december, 16.00 uur: deel 5 en 6
Zondag 17 december, 16.00 uur: deel 7 en 8
Zondag 14 januari, 16.00 uur: deel 9 en 10

U kunt zich voor deze vertoning aanmelden via
info@louiscouperusmuseum.nl
. Het programma duurt tot ongeveer 19.00 uur.

U wordt ontvangen met een kopje thee en een koekje. De kosten bedragen tien euro, inclusief museumentree, koffie en thee. Amici van het museum, Museumkaart- en Rotterdampashouders betalen zes euro.

Nieuwsarchief

Foto van de dag

Dankkaart Couperus Aletrino