Brandbrief Heemschut: ‘Red woonhuis Couperus van verval’

Het Couperushuis in de Surinamestraat nr.20 in Den HaagDe Bond Heemschut, de vereniging die zich inzet voor de bescherming van cultureel erfgoed, heeft bij de gemeente Den Haag aan de bel getrokken over de erbarmelijke staat waarin het voormalige woonhuis van Louis Couperus zich bevindt. In een brief aan de burgemeester en wethouders wijst de bond erop dat het pand niet alleen een gemeentelijk monument is, maar dat het huis ook een grote historische waarde vertegenwoordigt, omdat Couperus hier zijn beroemde roman Eline Vere schreef.

Tot 2006 diende het grote pand aan de Surinamestraat in Den Haag als onderkomen van de Egyptische ambassade. Sindsdien staat het te koop. Pogingen van het Louis Couperus Genootschap, het Louis Couperus Museum, en een daartoe speciaal opgericht comité om het huis een culturele bestemming te geven zijn door geldgebrek op niets uitgelopen.

De lange leegstand van zo’n acht jaar heeft z’n sporen achtergelaten. Heemschut schrijft in zijn brief dat het verf afbladdert en dat er struiken in de goten groeien. Maar ook het interieur, dat grotendeels nog in originele staat verkeert, dient nodig gerestaureerd te worden.

De gemeente Den Haag heeft eerder aan de bewonersvereniging laten weten geen actie te kunnen ondernemen. Het pand is nog steeds eigendom van de staat Egypte, en als zodanig Egyptisch grondgebied. Heemschut betwijfelt dat: ‘Immers het pand heeft geen functie meer, noch de ambassade, noch de residentie zijn erin gevestigd. Het staat leeg. Het komt ons voor, dat de regels van het diplomatieke verkeer hier niet meer van toepassing zijn.’

De erfgoedvereniging verzoekt de gemeente met klem in gesprek te treden met de Egyptische staat en, als dit tot niets leidt, tot handhaving over te gaan.

Nieuwe reeks Couperuscolleges

In het najaar organiseert het Louis Couperus Genootschap weer een collegereeks over het werk en leven van Louis Couperus. De colleges worden ook deze keer gegeven door Liesje Schreuders, literatuurhistorica en oud-hoofdredacteur van Arabesken, en vinden plaats op 16, 23 en 30 september en 7 en 14 oktober van 14.30 tot 17.00 uur (inclusief koffie- of theepauze) in het Louis Couperus Museum in Den Haag.

Een afzonderlijk college kost 22,50 euro; als u zich voor drie colleges inschrijft, betalen donateurs en amices 17,50 euro per keer (52,50 euro in totaal). De nieuwe serie kost eveneens 22,50 euro per college of 35 euro voor twee colleges. Niet-donateurs betalen 25 euro per college of 62,50 euro voor de serie van drie, of 45 euro voor de serie van twee. U kunt zich inschrijven door een mail te sturen naar liesjeschreuders@hotmail.com, met daarin uw gegevens (naam, e-mailadres en telefoonnummer) en de door u gewenste collegedatum/-data. U ontvangt vervolgens van ons de betalingsgegevens en, na betaling, een formele bevestiging van uw inschrijving met nadere informatie.

Programma

  • De vele levens van Couperus (16 september, reprise)
    In het eerste college zullen we een aantal vragen beantwoorden en een aantal hardnekkige raadsels proberen te ontrafelen rond de persoon Couperus. Wat weten wij eigenlijk van zijn leven (en vooral: wat weten wij niet)? Wie was bijvoorbeeld die vrouw die gedurende meer dan dertig jaar nauwelijks van zijn zijde week: Elisabeth? En wie was Orlando?
  • Een gereïncarneerde Romein uit de Keizertijd (23 september, reprise)
    In het tweede college besteden we aandacht aan Couperus en de oudheid. Zijn vele historische romans en verhalen, waarin hij zijn liefde voor de Romeinse tijd, voor Alexander de Grote,  voor het oude Egypte, voor al die prachtige klassieke kunst kon botvieren, komen aan bod. Maar ook de filosofische en wetenschappelijke achtergronden van dit werk blijven niet  onbelicht.
  • Couperus Columnist (30 september, reprise)
    Couperus, bij het grote publiek vooral bekend als schrijver van vuistdikke romans, was een begenadigd schrijver van wat we tegenwoordig z.k.v.’s zouden noemen: zeer korte verhalen. Bovendien pende hij vele anekdotes, ideeën, reisbelevenissen, ‘gewone’ gebeurtenissen en dagelijkse beslommeringen neer in zijn feuilletons: de toenmalige column, bedoeld voor het krantenlezend publiek van zijn tijd. Dit derde college geeft u alle ins en outs van Couperus als immer inventieve en vermakelijke columnist.

Nieuwe cursussen

  • De sprookjes van Couperus (7 oktober)
    In de laatste twee jaren van de negentiende eeuw en de eerste twee van de twintigste eeuw schreef Couperus een aantal sprookjes waarvan sommige in boekvorm werden gepubliceerd (Psyche en Fidessa) en andere gebundeld (Over lichtende drempels). Deze sprookjes vormen een op het eerste gezicht merkwaardig element in Couperus’ rijke oeuvre. Het eerste college van de nieuwe reeks gaat nader in op de inhoud en op de achtergrond van het sprookjesgenre in de negentiende eeuw. Couperus volgde een mode en deed dat, zoals gebruikelijk, op zijn geheel eigen wijze.
  • De psychologie van Couperus (14 oktober)
    Hoewel Couperus zich in zijn sprookjes (zie vorig college) uitleefde in dromerige, soms romantische en door esoterie getekende fantasieën, staat hij in de eerste plaats toch bekend als een realistisch schrijver. In veel van zijn romans wordt groot psychologisch inzicht gekoppeld aan een fijn gevoel voor contemporaine problematiek. ‘Het zijn net echte mensen,’ ben je geneigd uit te roepen. In dit college gaan we na hoe en waarom.

Arabesken nr.43 verschenen

Arabesken nr 43-kleinNatuurlijk kijken we in dit nummer van Arabesken even terug op het Couperus-jaar. Petra Teunissen-Nijsse, die inmiddels afscheid heeft genomen als voorzitter van het Genootschap, voert ons nog een keer langs alle hoogtepunten van de festiviteiten rond de 150ste geboortejaar van Louis Couperus.

Het meinummer van Arabesken opent met de lezing die acteur Thom Hoffman gaf in de Openbare Bibliotheek Amsterdam ter gelegenheid van de presentatie van het Couperus-nummer van De Parelduiker. Léon Collé, die verleden jaar de Couperus Scriptieprijs won, schreef op basis van zijn winnende inzending het artikel ‘De verleidende kracht van stijlfiguren’, met De berg van licht als speerpunt van zijn betoog. Verder is er, onder veel meer, een vraaggesprek met Oek de Jong, een nieuwe aflevering in de serie ‘Couperus en de comtemporaine kritiek’, en geeft Hester Meuleman, de kersverse hoofdredacteur van ons tijdschrift, haar visitekaartje af met een bijdrage over de rol van de islam in de verschillende bewerkingen van De stille kracht.

Donateurs van het Genootschap ontvangen Arabesken gratis. Als u zich wilt aanmelden als donateur, voor slechts € 1,85 per maand, klik dan hier.

Tentoonstelling: Psyche en Fidessa. De sprookjes van Louis Couperus

Vanaf 24 mei is in het Louis Couperus Museum een nieuwe tentoonstelling te zien: ‘Psyche en Fidessa. De sprookjes van Louis Couperus.’ De expositie duurt tot en met 2 november 2014.

In 1917 maakte tekenleraar Bernard Reith (1894-1974) uit eigen beweging een serie tekeningen van het sprookje Psyche (1898), in pen en Oostindische inkt. Couperus kreeg deze tekeningen onder ogen en beoordeelde ze als ‘bizonder mooi’. Het jaar daarop maakte Reith ook illustraties voor Fidessa (1899). Couperus’ uitgever L.J. Veen kocht het werk met de bedoeling ze na de Eerste Wereldoorlog te publiceren, maar Veen overleed in 1919. Het duurde nog tot 1927 voordat er een uitgave van Psyche verscheen met een aantal van de genoemde illustraties. De tekeningen voor Fidessa zijn nooit gepubliceerd.

Twee nazaten van de kunstenaar brengen in juni een bibliofiele editie van de sprookjes uit, waarin ook de tekeningen zijn opgenomen die niet eerder gepubliceerd zijn. Via voorintekening kunt u de uitgave bestellen voor 37,50 euro, inclusief verzendkosten. Na verschijning kost het boek 45 euro.

De tekeningen van Bernard Reith zijn door uitgeverij Veen geschonken aan het Rijksmuseum, waar ze sindsdien bewaard worden. Een aantal van de illustraties voor Psyche en Fidessa wordt in het Louis Couperus Museum voor het eerst tentoongesteld. De tekeningen worden geplaatst in de context van het symbolisme, de heersende kunststroming in de jaren 1890. Ook zijn er op de expositie verschillende drukken en vertalingen van Psyche en Fidessa en andere afbeeldingen en illustraties van de sprookjes te zien.

Nieuw Couperus Cahier: ‘De taal van Couperus’

Op zondag 13 april, tijdens de jaarlijkse dag van het Louis Couperus Genootschap in Den Haag, werd het veertiende deel in de serie Couperus Cahiers gepresenteerd.

Een willekeurige passage van Couperus is direct herkenbaar. Maar wat maakt zijn taal nu zo speciaal? Wat zijn nu precies de kenmerken van zijn stijl? En hoe is een typische Couperuszin opgebouwd?

‘De taal van Couperus’ was het onderwerp van een symposium op 23 mei 2013, ter gelegenheid van de 150ste geboortedag van de auteur. Voor dit cahier zijn drie van de toen gehouden lezingen tot artikel bewerkt.

In haar inleiding voorziet Ariane van Santen deze teksten van een taalkundige achtergrond. Marc van Oostendorp legt in zijn artikel uit dat het proza van Couperus in de eerste plaats geschreven lijkt voor het oor. Erik Löffler vergelijkt de woordkunst van Couperus met die van D’Annunzio, en ziet in hun taalspel duidelijk overeenkomsten. Moet het werk van Couperus hertaald worden? Dat is de vraag die Gé Vaartjes zich stelt. En zo ja, hoe moet zo’n hertaling er dan uitzien? Als toegift is de column van Ewoud Sanders ‘Met Couperus op de Zeedijk’ opgenomen.

U kunt dit Couperus Cahier bestellen door 12,50 euro (inclusief verzendkosten) over te maken naar IBAN-nummer: NL10 INGB 0000 6003 67, ten name van Stichting Louis Couperus Genootschap in Den Haag. Vergeet niet uw volledige naam en adres op de overschrijving te vermelden. Cahier-abonnees ontvangen 20% korting. Als u Cahier-abonnee wilt worden, dan kunt u 10 euro overmaken naar het bovengoenmde IBAN-nummer, onder vermelding van ‘Cahier XIV’ en ‘nieuwe Cahier-abonnee’. U krijgt dan bij verschijning van een volgend Cahier automatisch een factuur met deze 20% korting toegestuurd. Alle vermelde bedragen zijn inclusief verzendkosten.

Couperuspenning 2014 voor Petra Teunissen

Image541Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het Louis Couperus Genootschap in de Paleiskerk in Den Haag ontving scheidend voorzitter Petra Teunissen-Nijsse de Couperuspenning 2014. Onder haar leiding organiseerde het Genootschap het succesvolle jubileumjaar 2013, waarin het 150ste geboortejaar van Louis Couperus werd herdacht.

De Couperuspenning is een gezamenlijk initiatief van het Louis Couperus Genootschap en het Louis Couperus Museum, en wordt sinds 2006 ongeveer jaarlijks toegekend aan een persoon die zich op buitengewone wijze heeft ingezet om de nagedachtenis aan Louis Couperus levend te houden. Eerder werd de prijs uitgereikt aan José Buschman, Maarten Klein, Eugenie Boer, Martijn Icks, Peter Hoffman en Bas Heijne.

Annebeth Simonsz volgt Petra Teunissen op als voorzitter van het Louis Couperus Genootschap.

Genootschapsdag 2014: ‘Couperus ervaren’

Op zondag 13 april vindt in de Paleiskerk in Den Haag de jaarlijkse Genootschapsdag plaats. Het thema van dit jaar is ‘Couperus ervaren’. Wat voelen en zien wij als we de romans van Louis Couperus lezen, beluisteren of drukken? Welke titels van Couperus raden wij anderen aan en waarom? Wat is onze persoonlijke band met Couperus’ oeuvre en personages? Vier sprekers gaan in op deze vragen en gaan met u in gesprek. Bij het afscheid ontvangt elke donateur een geschenk.

Programma

  • 13.30 – 14.00 uur: ontvangst met koffie en thee
  • 14.00 – 14.25 uur: welkomen  terugblik op het Jubileumjaar door Petra Teunissen-Nijsse, voorzitter
  • 14.25 – 15.00 uur: dr. Rob van der Zalm, universitair docent Theaterwetenschappen aan de UvA: ‘Spoken zien. Couperus en Ibsen’
  • 15.00 – 15.20 uur: Susanne Onel: ‘Betsy Vere antwoordt’
  • 15.20 – 16.00 uur: pauze met een drankje en een hapje. Foto’s van het jubileumjaar
  • 16.10 – 16.40 uur: Marina Polderman, Bibliosophia en Joyce Sternhem, Verhalencoach: ‘Couperus ervaren in de openbare bibliotheek’
  • 16.40 – 17.00 uur: Pieter Stroop, voorzitter Drukkerswerkplaats Gouda: ‘Couperus in bibliofiel drukwerk’
  • 17.00 – 17.10 uur: Afscheid bestuursleden Ria Keene, Han Peek, Liesje Schreuders, Petra Teunissen en Tessy van de Ven. Voorstellen nieuwe bestuursleden Inge van Es, Hester Meuleman, Annebeth Simonsz en Toni Termeulen
  • 17.10 – 18.00 uur: afsluiting met een drankje en een hapje

Neemt u voldoende contant geld mee? Antiquariaat Fokas Holthuis zal weer aanwezig zijn met eerste drukken en speciale uitgaven van het werk van Louis Couperus. Ook de uitgaven van het Louis Couperus Genootschap zijn te koop.

Aanmelden
De entreeprijs bedraagt 15 euro voor donateurs en DOZA’s en 25 euro voor introducés. U kunt zich aanmelden door het verschuldigde bedrag over te maken op rekening  NL10INGB0000600367 t.n.v. Stichting Louis Couperus Genootschap, Den Haag, onder vermelding van ‘Genootschapsdag 2014’. Wij adviseren u dringend om u tijdig, maar in ieder geval vóór 5 april aan te melden. Wij reserveren de plaatsen in volgorde van betaling.  U ontvangt geen bevestiging van uw betaling. Alleen als u onverhoopt geen plaats meer heeft, krijgt u bericht. Parkeren in de Haagse binnenstad is helaas niet eenvoudig. Op zondag geldt van 12.00 tot 22.00 uur betaald parkeren. U kunt gebruik maken van de Parkstraatgarage (Paleisstraat 3a-5). Als u met de trein komt: Centraal Station: tram 16 en 17 halte Buitenhof (4 min. lopen) of bus 5, 22 en 24, halte Kneuterdijk (2 min. lopen). Hollands Spoor, tram 1, halte Kneuterdijk (2 min. lopen) of tram 16 en 17 uitstaphalte Buitenhof (4 min. lopen).

Themanummer Couperus Indische Letteren

Het nieuwe, extra dikke nummer van het literairhistorische tijdschrift Indische Letteren is gewijd aan Louis Couperus. Het bevat bijdragen van onder meer Olf Praamstra over ‘Het vijandige Indië van Louis Couperus’, Petra Teunissen-Nijsse over Louis Couperus en Japan, Jacqueline Bel over Indië in het werk van Couperus rond 1900 en Pamela Pattynama over ‘angstige Hollanders en louche Indo’s in De stille kracht‘.

Vorig jaar was het 150 jaar geleden dat Louis Couperus werd geboren. In dit Couperusjaar wijdde Indische Letteren een speciale lezingenmiddag aan de schrijver. Alle lezingen zijn nu tot artikel omgewerkt. Deze aflevering, die de titel ‘De Indische wereld van Louis Couperus’ heeft meegekregen, bevat veel foto’s, onder andere van het échte residentiehuis waar De stille kracht zou zijn geschreven.

Een regulier jaarabonnement (vier nummers) kost 27,50 euro. Buitenlandse abonnees betalen 37,50 euro. De prijs van een los nummer bedraagt normaal gesproken 10 euro; themanummers kosten 12,50 euro. U kunt zich abonneren via de website van de Werkgroep Indische Letteren.

Bibliofiele editie Psyche en Fidessa met tekeningen van B. Reith

In mei verschijnt een nieuwe editie van de sprookjes Psyche en Fidessa, met illustraties van B. Reith (1894-1974). In 1927 verscheen de beroemde editie van Psyche met een selectie van zijn tekeningen. Minder bekend is dat hij ook voor Fidessa illustraties maakte. Deze tekeningen zijn in het bezit van het Rijksprentenkabinet in Amsterdam, maar zijn nooit eerder gepubliceerd. Ook de illustraties die niet zijn gebruikt voor de verluchte editie van Psyche worden daar bewaard.

De nieuwe uitgave zal nu álle beschikbare illustraties bevatten, tekeningen die Couperus zelf ‘bizonder mooi’ vond.

Het gaat om een initiatief van twee nazaten van de kunstenaar, Bernard en Maarten Reith. Via crowdfunding proberen zij fondsen te werven om deze bibliofiele editie te financieren. Door bij wijze van voorintekening ten minste dertig euro te doneren, kunt u zich verzekeren van een exemplaar. Het boek zal worden uitgevoerd in hetzelfde formaat als de editie uit 1927, met in totaal meer dan 70 illustraties. Voor de tekst van Psyche is de editie van 1927 (achtste druk) aangehouden; voor Fidessa volgt men de tekst van de eerste druk (1898).

Meer over deze editie met de sprookjes van Couperus en de mogelijkheid tot reserveren vindt u op de site van Voor de kunst en op de eigen website van de editeurs.  Spoedig reserveren is in verband met de looptijd van de crowdfunding gewenst.

Jubileumnummer Arabesken verschenen

Arabesken nr.42-kleinOp zondag 1 december is in het Letterkundig Museum in Den Haag het jubileumnummer van Arabesken gepresenteerd. Nummer 42 van het halfjaarlijkse tijdschrift van het Louis Couperus Genootschap is een dubbeldikke aflevering van 120 pagina’s.

Een uitgelezen gezelschap van bekende schrijvers, dichters, wetenschappers, politici, beeldend kunstenaars, journalisten en andere publicisten hebben een bijdrage aan deze Arabesken geleverd om dit Couperusjaar nog eens extra luister bij te zetten. Het resultaat is een bonte verzameling essays, verhalen, pastiches, gedichten, brieven, reisverslagen, tekeningen, foto’s, enzovoort, over tal van bekende en minder bekende Couperuspersonages. Paul van Lowe uit De boeken der kleine zielen blijkt favoriet, maar ook zijn Italiaanse vriend Orlando, Betsy Vere, Eduard van Raven, keizer Othomar, de god Jizo, Psyche, Léonie van Oudijck, de verliefde ezel en natuurlijk Louis Couperus zélf komen allemaal aan bod, en met hen nog vele anderen. De bijdragen gaan vergezeld van fraaie, anonieme fotoportretten van rond 1900, die goed passen bij het gekozen Couperuspersonage.

Donateurs van het Genootschap ontvangen Arabesken gratis. Als u zich wilt aanmelden als donateur, voor slechts 1,85 euro per maand, klik dan hier. Als u geen donateur bent, dan kunt u een los exemplaar bestellen door 18,60 euro (inclusief verzendkosten) over te maken op rekeningnummer 600367 (IBAN: NL10 INGB 0000 6003 67) van het Louis Couperus Genootschap te Den Haag, onder vermelding van ‘jubileumnummer’. Oudere, reguliere nummers kosten 9,80 euro en zijn, indien voorradig, op dezelfde wijze te bestellen.

Nieuwsarchief

Foto van de dag

Couperus in Nice