De binocle

Dreigende duisternis

‘De binocle’, de naamgever van deze rubriek, is ongetwijfeld het meest geanalyseerde verhaal van Louis Couperus. In Uitgaan op niveau, vriendenboek voor Ad Zuiderent bij zijn afscheid van de Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur van de Vrije Universiteit in Amsterdam op 24 april 2009, houdt ook neerlandica Jacqueline Bel het duistere verhaal nog eens tegen het licht.

De titel van dit verhaal, aldus Bel, waarschuwt de lezer al dat er hier iets met de wijze van zien, met het perspectief, aan de hand is. Er verandert iets definitiefs met de feestelijke ruimte van het operagebouw zodra de lichten worden gedoofd, de gordijnen opengaan en op het podium ‘het-verhaal-in-het-verhaal’ begint.

Vooral de duisternis speelt daarbij een belangrijke rol; niet alleen door de dreiging die ervan uitgaat, ook door de versterkende werking ervan op de ‘duistere’ neigingen van het hoofdpersonage: ‘Tijdens [het] eerste operabezoek weet de hoofdpersoon zijn neiging te onderdrukken. Zijn kijker laat hij achter, alsof hij geschrokken is van de duisternis die de binocle binnen in hem heeft blootgelegd. Als de hoofdpersoon vijf jaar later echter voor de tweede keer een bezoek brengt aan Dresden en hij opnieuw naar Die Walküre gaat met een plaats op het vierde balkon, slaat het noodlot wel toe.’

Ook de motieven van de binocle-werper lijken duister, volgens Bel. ‘Couperus karakteriseert hem als een “Indo-Nederlander”. In andere werken, zoals De stille kracht, schrijft Couperus deze koloniale “tussenklasse” vaker deviant gedrag toe. Die Walküre is een geschiedenis van wraak. In dit geval dient de opera als spiegel en functionele ruimte voor de aanslag met de verrekijker.’

Volgens Bel biedt ‘uitgaan’ in een verhaal de mogelijkheid tot locatieverandering. Dat dient vaak weer als reflectie van veranderingen in het innerlijk van personages. ‘De binocle’ is hier een goed voorbeeld van. ‘Hoe het ook zij,’ concludeert Bel, ‘het loopt dus vaak minder goed af in de letteren als personages zich overgeven aan uitgaan, feesten en partijen.’

Facebooktwittergoogle_plusFacebooktwittergoogle_plus

Reacties

Nog geen reacties

Plaats een reactie

couperus in de media

Wij houden onze binocle nieuwsgierig gericht op verschillende media, altijd alert op de opduikende gestalte van Louis Couperus.

Ontging ons iets? Zou kunnen... Neem het ons niet kwalijk, maar mail en breng ons op de hoogte!

Let op: internet is een veranderlijk medium. Sommige links kunnen u inmiddels leiden naar niet bedoelde pagina's of... helemaal niets.

Foto van de dag

Onthulling gedenksteen geboortehuis Couperus

Intussen op Twitter