Arabesken nr.55 verschenen

Het Louis Couperus Genootschap werkte hard aan een themanummer van Arabesken en een Genootschapsdag over Couperus en gender, totdat een zekere pandemie zand in deze raderen strooide. Maar: opgeborgen in het vat waar het niet verzuurt.

Intussen bundelden wij in dit nieuwe nummer enkele wat langere artikelen, die deze keer wat extra kleur op de wangen kregen door de inspanningen van onze nieuwe (beeld)redacteur Stan Braam, die voortaan de illustraties van het tijdschrift zal verzorgen.

Schrijven kan hij ook, en dat illustreert hij met zijn bijdrage over Couperus’  fascinatie voor automobielen. Simon Mulder schreef over de plataanscène in Xerxes, slechts een klein detail in de roman over de Perzische heerser, maar één waar kennelijk verbazingwekkend veel aan te ontdekken valt. Ook Frans Coenen komt voorbij, in een artikel van Petra Teunissen, waarin zij vertelt over zijn samenwerking met Couperus als redacteur van het letterkundige maandblad Groot Nederland. Coen van ’t Veer onthulde vorig jaar op de Genootschapsdag dat hij enkele tekeningen had ontdekt in het journaal dat Frans Couperus, de broer van, tijdens zijn reis naar Nederlands-Indië bijhield. Deze tekeningen zijn nu in deze Arabesken te zien, voorzien van commentaar door Van ‘t Veer.

En dan natuurlijk nog de vaste rubrieken, zoals de Nieuwsbrief van het Louis Couperus Museum, Van en over Couperus en anderen, Korte Arabesken en informatie over de activiteiten van Louis Couperus Genootschap.

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap krijgen Arabesken gratis toegestuurd. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier

.

Arabesken nr.54 verschenen

Hoewel je zou denken dat alles wat er door en over Couperus is geschreven inmiddels wel is gevonden, duiken er soms toch weer nieuwe vondsten op. Het nieuwe nummer van Arabesken is voor een groot deel gevuld met onontdekte schatten uit de Couperuswereld: opdrachten, een brief, een tekening, een spotdicht en een romanfragment.

Onlangs werden er exemplaren van Couperus’ werk geveild, met daarin opdrachten van de auteur aan ene D. de Wild. Naar aanleiding hiervan gunt H.T.M. van Vliet ons een kijkje geeft in hoe Couperus omging met presentexemplaren en opdrachten. Evert Paul Veltkamp schrijft aansluitend over de familiegeschiedenis van D. de Wild.

H.T.M. van Vliet deed overigens meer vondsten: hij vond een onbekende tekening bij een van Couperus’ verhalen en een spotdicht op Couperus op de wijs van ‘Klein, klein kleutertje’. Ook hielp hij Eric A. van Rooij bij de ontcijfering van een onlangs ontdekte brief van Couperus. En Caroline de Westenholz deed een opvallende ontdekking terwijl ze een spannend boek aan het lezen was.

Verder in deze Arabesken: een vraaggesprek met Sander Bink, redacteir van  rond1900.nl, over zijn boekenserie Rondom Couperus, en Hester Meuleman over haar wederwaardigheden tijdens een overnachting in in Vegawagen Psyche, waar zij, hoe toepasselijk, Psyche herlas.

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap krijgen Arabesken gratis toegestuurd. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier.

Noot: door een fout in het productieproces staat op de omslag abusievelijk nr.53 vermeld. Dat moet dus nr.54 zijn.

Tentoonstelling over De berg van licht

Illustratie van Auguste Leroux voor de roman L'Agonie van Jean LombardDe wintertentoonstelling in het Louis Couperus Museum staat volledig in het teken van Couperus’ roemruchte historische roman over het leven van Heliogabalus.

De decadente Romeinse keizer, die heerste van 218 tot 222 na Christus, zag men lange tijd als de verpersoonlijking van het verval van het Romeinse rijk. Geschiedschrijvers beschuldigden hem van monsterlijke wreedheden, ontaardheid en heiligschennis; een perverse gek die zijn slachtoffers liet castreren en als eunuchs in zijn harem plaatste, en zijn gasten tijdens orgieën deed stikken in een regen van rozen. Ook zou hij pasgeboren babies hebben laten slachten om in hun ingewanden de toekomst te kunnen lezen. Deze wreedheden, zijn exotische religie en het huwelijk met zijn wagenmenner worden door Couperus in De berg van licht met smaak opgediend. De driedelige roman (1905-6) werd bij verschijnen dan ook als uiterst schokkend ervaren.

Het museum heeft rond deze roman een moderne en originele tentoonstelling ingericht. Recent nog bracht Gilles Chaillet deze keizer tot leven in een reeks stripverhalen onder de titel La dernière prophétie. Van dezelfde kunstenaar zijn de bekende stripverhalen onder de titel De reizen van Alex, met tekeningen van Rome zoals het er toen moet hebben uitgezien. Uitvergrote details uit deze stripverhalen zullen ook zeker jonge bezoekers van het museum aanspreken. De sfeer van De berg van licht wordt verder opgeroepen door relatief onbekende tekeningen en schilderijen van fin de siècle-kunstenaars als René Gockinga, Gustave Adolf Mossa, de illustrator Auguste Leroux en natuurlijk Sir Lawrence Alma-Tadema, en portretten van de keizer en zijn familieleden.

Ook wordt op de expositie een nieuwe bron voor Couperus’ roman gepresenteerd: de zogenaamde Aethiopica van de uit Emesa afkomstige schrijver Heliodorus (uit de vierde eeuw), gevonden in de klassieke bibliotheek van de familie Couperus, evenals een daarop gebaseerd manuscript voor een ‘roman van antiek avontuur’ van de hand van Couperus zelf. Ten slotte zijn er vroege films te zien over de decadente keizertijd, uit 1909 en 1913.

De tentoonstelling, nu te zien tot en met 17 mei 2020, werd voorbereid door gastconservator John Sillevis, voormalig hoofdconservator van het Haags Gemeentemuseum, in samenwerking met Caroline de Westenholz. Bij de expositie verschijnt een tekst van haar hand.

De realistische romans van Louis Couperus

In deze collegereeks van HOVO Leiden bespreekt Dr. Wim Tigges de tot op vandaag meest gewaardeerde en qua thematiek wellicht ook nog steeds actuele Haagse en Indische romans.

https://www.universiteitleiden.nl/hovo/collegeaanbod/letteren-en-taalkunde/de-realistische-romans-van-louis-couperus

Uitnodiging van het E. du Perron Genootschap

‘Als ik een bibliotheekje moest samenstellen van tien delen Nederlandse romans en verhalen, ik zou daarin brengen: Max Havelaar en Woutertje Pieterse, de eerste vijf verhalen van Van Schendel en de twee Tamalones, dat zouden al vijf delen zijn – en wat de rest betreft: Eline Vere, Van oude menschen, nog een roman van Couperus waarschijnlijk, en voor de laatste twee delen zou ik vragen te mediteren, als het er ernstig op aankwam.’ (E. du Perron)

Uitnodiging Najaarsbijeenkomst op zaterdag 19 en zondag 20 oktober 2019: Excursie naar Brussel

Tussen 1921 en 1931 heeft E. du Perron op vele adressen in Brussel gewoond. Tevens was het de stad waar hij veel vrienden maakte, zowel Frans- als Nederlandstaligen, auteurs en beeldend kunstenaars.

Op zaterdagmiddag hebben wij lezingen gepland en op de zondag willen wij gezamenlijk een wandeling maken door Elsene.

Programma

Zaterdag 19 oktober

14.00 uur – Ontvangst in het Herman Teirlinckhuis, Uwenberg 14 in Beersel

14.30 uur – Lezing Kees Snoek over Het land van herkomst en Du Perrons debat over identiteit met Malraux.

15.15 uur Pauze

15.45 uur Lezing Manu van der Aa over literaire activiteiten rond de Passage Hubert.

16.30 uur Projectie foto’s ter voorbereiding op de wandeling van zondag

17.00 uur Borrel

18.00 uur Diner in Restaurant De 3 Fonteinen in Beersel (voor wie dat wil)

Zondag 20 oktober

12.00 uur Lunch in de Taverne du Passage (voor wie dat wil), adres: Galerie de la Reine 30. Hier verzamelen wij om 13.00 uur voor de wandeling door Elsene, waar Du Perron de meeste sporen heeft achtergelaten.

Men reist op eigen gelegenheid naar Brussel en verblijft, als u dat wilt, in een hotel naar eigen keuze. Introducees zijn van harte welkom bij deze excursie.

Alle kosten voor deze excursie – reis, eventueel verblijf en maaltijden – zijn voor eigen rekening.

Aanmelding graag z.s.m. via info@edpg.nl  bij Petra Mars (secretaris van het E. du Perron Genootschap) en vermeldt u er dan bij of u op beide dagen aanwezig bent of alleen op de zaterdag of zondag.

Reisinformatie naar het  Herman Teirlinckhuis in Beersel

(zie ook: www.huisvanhermanteirlinck.be)

Trein
Het station van Beersel ligt op 5 minuten wandelen van Het Huis van Herman Teirlinck.  Komende van Brussel, bereikt u het station van Beersel hetzij rechtstreeks, hetzij via een overstap in het station van Halle.

Bus
Het Huis van Herman Teirlinck is bereikbaar met buslijn 154. Deze bus kan je nemen vanuit Halle, Huizingen, Buizingen, Lot, Linkebeek, Drogenbos, Ukkel en Anderlecht.

Auto
Door de nabijheid van de Brusselse ring is Beersel vanuit het hele land vlot bereikbaar met de wagen. Beersel centrum bereik je via uitrit 19.

Arabesken nr.53 verschenen

Het nieuwe nummer van Arabesken, het tijdschrift van het Louis Couperus Genootschap, heeft als motto ‘Op reis met Couperus’ meegekregen.

Coen van ’t Veer laat in zijn bijdrage zien dat dat reizen in de tijd van Couperus nog een lange adem vergde en bovendien nog wel eens vergezeld kon worden van de dood. Simon Mulder beschrijft de verschillen tussen zijn eigen reiservaringen in Japan en die van Couperus, die er, zoals u waarschijnlijk weet, bepaald niet positief over was. En H.T.M. van Vliet publiceert een nog niet eerder gepubliceerde tekst van Couperus over zijn ervaringen op de Franse mailboot die hij vanaf Japan nam.

Dezelfde Van Vliet opent deze Arabesken met een artikel over zijn nieuwe boek met spottende teksten over, parodieën op en karikaturen van Couperus, waarover op dit moment ook een tentoonstelling te zien is in het Louis Couperus Museum. Couperus is vele malen op de korrel genomen, soms op geestige, soms op kwetsende wijze, en het is interessant te zien hoe en waarom mensen dat deden.

Serieuzere lieden lieten zich vooral in met het schrijven van recensies. Rémon van Gemeren laat in een laatste ‘Couperus en de contemporaine kritiek’ zien hoe critici op Couperus reageerden. Tot ons leedwezen nemen wij overigens in dit nummer afscheid van hem. Rémon heeft dertien jaar in de redactie gezeten en vele artikelen en niet te vergeten een gloednieuwe biografie over Couperus geschreven. Wij zullen zijn kennis zeer missen. Het bestuur en de redactie willen hem hierbij hartelijk danken voor zijn jarenlange, zeer actieve inzet.

Ten slotte zijn er nog onze vaste rubrieken, zoals ‘Aan het werk met Couperus’, waarin nog eens wordt gekeken naar de kwestie van het hertalen. Deskundigen zijn verdeeld, maar wat vinden de leerlingen nu eigenlijk zélf van die hertalingen?

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap krijgen Arabesken gratis toegestuurd. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier.

Nieuw Couperus Cahier over Couperus en toneel

De afgelopen jaren zijn verschillende romans van Couperus bewerkt voor toneel. Rob van der Zalm schetst in Tot leven gewekte verbeelding de geschiedenis van deze bewerkingen, de verschillende invalshoeken en de keuzes waarvoor de bewerkers zich gesteld zagen. Hij doet dit tegen de achtergrond van de ontwikkelingen in het Nederlandse theater vanaf de jaren zeventig. Ten slotte probeert de auteur de lezer ervan te overtuigen dat nieuwe emoties te putten zijn uit oude romans, dat papieren personages een heel nieuw leven krijgen op het toneel.

‘Als het boek àf is, is het boek voor den schrijver verloren,’ schrijft Couperus in een epigram; voor Couperus een verlies, maar een rijke bron voor het toneel zoals de auteur in dit Cahier laat zien.

Rob van der Zalm is universitair docent aan de Leerstoelgroep Theaterwetenschap van de UvA. Als specialist op het gebied van de Nederlandse theatergeschiedenis was hij ook werkzaam bij het Theater Instituut Nederland tot dit eind 2012 werd opgeheven. Hij promoveerde in 1999 op een onderzoek naar de ensceneringsgeschiedenis van Ibsen in Nederland en voerde in 2011 – samen met Suze van der Poll – de redactie over een Nederlandse bloemlezing uit de brieven van Ibsen. Daarnaast publiceerde hij onder andere monografieën over de theatermakers Shireen Strooker en Hans Croiset.

Het Couperus Cahier is te bestellen voor 13,32 euro per exemplaar, inclusief verzendkosten via ons online bestelformulier.

Tentoonstelling en boek: ‘Couperus bespot’

Zijn leven lang heeft Louis Couperus in de schijnwerpers gestaan. Vanaf zijn eerste publieke optreden en zijn literaire debuut vormden zijn persoon en werk het mikpunt van spot, ironie, sarcasme en scherpe kritiek in kranten- en tijdschriftartikelen. Daarnaast putten vooral zijn tegenstanders zich uit in het publiceren van karikaturen, spotverzen, schotschriften, lachwekkende en meestal verzonnen anekdoten, grappig bedoelde aforismen, ironische en sarcastische persoonsbeschrijvingen, en parodieën.

Couperuskenner H.T.M. van Vliet heeft voor het eerst een verzameling van karikaturen, spot en parodieën bijeengebracht, en van uitgebreid commentaar voorzien. Een orchidee tussen de aardappels. Louis Couperus bespot in woord en beeld is een bibliofiele en gelimiteerde uitgave van De Carbolineum Pers.

Het eerste exemplaar van dit boek in twee delen werd aangeboden aan illustrator Gabriel Kousbroek tijdens de opening van de nieuwe, gelijknamige tentoonstelling in het Louis Couperus Museum, die aan ditzelfde onderwerp is gewijd. De expositie – thematisch geordend in vier delen: uiterlijk, karakter, optreden en parodieën – laat zien hoe in het eerste kwart van de twintigste eeuw werd aangekeken tegen de weinig gangbare persoonlijkheid van Couperus, en hoe daar in de media van toen op werd gereageerd.

Art Nouveau Festijn
Op 10 juni, Tweede Pinksterdag, is het Wereld Art Nouveau Dag. In het Pinksterweekeinde wordt naar aanleiding hiervan het Art Nouveau Festijn georganiseerd en vinden er in Den Haag tal van activiteiten rond deze kunststroming plaats, zoals lezingen, wandelingen en workshops. Ook is er op 8 juni in het Louis Couperus Museum een uitvoering van muziek van rond 1900. Pianist David Dekker en anderen brengen Haagse muziek van de late negentiende en vroege twintigste eeuw, onder andere van pianist/componist Bernhard van den Sigtenhorst Meyer. Daarbij worden ook liederen op teksten van Louis Couperus ten gehore gebracht.

Nieuw Couperus Cahier
Op 10 juni, de 156ste geboortedag van Louis Couperus, wordt in het Louis Couperus Museum het nieuwe Couperus Cahier gepresenteerd met een lezing door de auteur Rob van der Zalm. In de reeks Couperus Cahiers, een jaarlijkse uitgave van het Louis Couperus Genootschap, wordt telkens een bepaald aspect van het leven of werk van Couperus uitvoerig belicht. Deze keer is het onderwerp ‘Couperus en het toneel’. Na de presentatie speelt actrice Hester Meuleman speelt de monoloog ‘EVA’ over De stille kracht, geschreven door Gérard van Kalmthout.

Voor gedetailleerde informatie en reserveringen kunt u terecht bij de websites van het Louis Couperus Museum en het Art Nouveau Festijn.

Genootschapsdag 2019: ‘Couperus in Azië’

De jaarlijkse Genootschapsdag vindt dit jaar plaats in Museum Volkenkunde in Leiden, op zaterdag 6 april.

Het thema van dit jaar is ‘Couperus in Azië’. De aanleiding is de recent verschenen, fraai geïllustreerde heruitgave van Het snoer der ontferming, waarin Couperus een aantal Japanse sprookjes en legenden heeft gebundeld.

Coen van ’t Veer vertelt op deze dag over de zes overtochten naar Azië die Couperus binnen een bestek van vijftig jaar maakte. De reis per mailboot veranderde in die halve eeuw drastisch van karakter. Simon Mulder (redacteur van ons tijdschrift Arabesken) reisde Couperus bijna honderd jaar later na, ter gelegenheid van zijn voordracht over Couperus in de Nederlandse ambassade in Tokyo in december 2018. Hij zal ons deze middag leiden door het Japan dat Couperus hoopte te vinden, het Japan dat Couperus daadwerkelijk vond en het Japan van nu.

Wilt u zich ook onderdompelen in Aziatische sferen? Meld u zich dan snel aan!

Programma
13.00 – 13.30 uur: ontvangst met koffie en thee

13.30 – 13.45 uur: welkomstwoord door voorzitter Annebeth Simonsz

14.00 – 14.25 uur: lezing door Coen van ’t Veer: ‘De dood als reisgenoot. Met Louis Couperus naar Indië en weer terug.’

14.30 – 14.50 uur: muziek door Yumiko Kunimori

14.50 – 15.20 uur: pauze

15.20 – 15.55 uur lezing door Simon Mulder: ‘”O, Japan! O, de Japanners…!” Nippon achterna’

15.55 – 16:30 uur: afsluiting en borrel

Aanmelden
De entreeprijs bedraagt  27,50 euro per persoon (donateurs en doza’s van het Louis Couperus Genootschap en amices van het Louis Couperus Museum betalen 22,50 euro per persoon), inclusief alle consumpties. U kunt zich aanmelden door op onze website een ticket te kopen. (Ga naar betalen.louiscouperus.nl, kies de knop ‘webshop’ en selecteer uw ticket.) Wij adviseren u dringend om u tijdig, maar in ieder geval vóór 25 maart aan te melden. Wij reserveren de plaatsen in volgorde van betaling. U ontvangt geen bevestiging van uw betaling, wij zetten u direct op de deelnemerslijst.

Datum, tijd en locatie
Zaterdagmiddag 6 april, 13:00 – 17:00 uur, Museum Volkenkunde, Steenstraat 1 te Leiden, telefoon 088 – 0042 800

Bezoekers van de Genootschapsdag mogen de tentoonstelling ‘BALI welcome to paradise’ tegen gereduceerd tarief bezoeken. U betaalt aan de kassa van het museum een kaartje voor 6,50 euro in plaats van 15,00 euro.

Bereikbaarheid
Het museum (Steenstraat 1) ligt op vijf minuten loopafstand van het NS-station Leiden Centraal en is dus uitstekend met de trein te bereiken. Parkeren (betaald) is mogelijk op een aantal nabijgelegen parkeerplaatsen. De dichtstbijzijnde is de Morspoortgarage. Deze garage ligt op acht minuten loopafstand van het museum. U kunt ook gebruik maken van het ruime parkeerterrein op de Haagweg; een gratis pendelbus brengt u naar het museum.

Arabesken nr.52 verschenen

Hoewel Louis Couperus zelf bepaald niet enthousiast was over zijn ervaringen met Japan, leverde zijn reis naar het land van de Rijzende Zon intussen wel zijn zwanenzang Het snoer der ontferming op. Onlangs kwam er een fraai geïllustreerde nieuwe editie van deze verhalenbundel uit, dat werd verzorgd door Couperuskenner H.T.M. van Vliet. Hij ging voor deze gelegenheid op zoek ging naar de bronnen, zowel boeken als illustraties, die Couperus inspireerden bij het schrijven van deze verhalen. Naar aanleiding hiervan is in het Louis Couperus Museum een mooie tentoonstelling over dit onderwerp ingericht. Met dit nieuwe nummer van Arabesken haken wij aan bij dit thema.

Ivo Smits vertelt in een artikel over Ellen Forest, die bijna gelijktijdig met Couperus in Japan verbleef en daar ook verslag van deed aan de Nederlandse pers. Rémon van Gemeren herneemt nogmaals de oude rubriek Couperus & de contemporaine kritiek, uiteraard over Het snoer der ontferming. H.T.M. van Vliet toont hoe Couperus met behulp van prenten, reisgidsen en andere boeken te werk ging bij het schrijven van deze legendes. Daarbij legt hij de nadruk op het verhaal ‘De vossen’. In het middenkatern zijn twee kleurenillustraties opgenomen die bij dit verhaal horen. Verder verdiepte Marianne Hezemans zich in jr. mr. J.C. Baud, aan wie het Louis Couperus Genootschap het onlangs ontvangen legaat te danken heeft. Daarnaast spraken we met Aidan Vernee, die het verhaal ‘De binocle’ verfilmde; onze kersverse redacteur Simon Mulder recenseert deze film in deze Arabesken. Looi van Kessel werpt op zijn beurt een kritische blik op de toneelvoorstelling Voorbij, op basis van Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan… door Theatergroep Zout.

Een volledige inhoudsopgave van deze Arabesken vindt u hier. Donateurs van het Genootschap krijgen Arabesken gratis toegestuurd. Als u zich wilt aanmelden als donateur, klik dan hier.

Nieuwsarchief

Foto van de dag

Genootschap legt krans bij graf